Coğrafi İşaret

cografi-isaret

Coğrafi işaret, temel olarak bir yöresel ürün adını ifade eder. Bu anlamda coğrafi işaret, belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir. Coğrafi işaretler menşe adı ve mahreç işareti olarak ikiye ayrılır.

  1. Coğrafi İşaretin Türü

Menşe Adı

-Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise bu durumda bulunan coğrafi işaretlere “menşe adı” denir. (Örnek: Malatya Kayısısı)

Mahreç İşareti

-Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az biri sınırları belirlenmiş coğrafi alanda gerçekleşmek zorunda ise yahut ürünle yöre arasındaki bağ sadece ürünün yöre ile özdeşleşmesi veya ürünün ünü ise bu durumdaki coğrafi işaretlere de “mahreç işareti” denir. (Örnek: Gaziantep Baklavası)

  1. Kullanım Biçiminin açıklanması

Ürünün nitelikleri göz önünde bulundurularak, coğrafi işaretin ürün üzerinde nasıl kullanılacağı ve varsa etiketleme ve ambalajlamaya ilişkin usulleri açıklayan bilgiler belirtilmeli ve bu hususa ait açıklamalara gerekiyorsa form ekinde ayrıca yer verilmelidir. Etiketleme ve ambalajlamayla ilgili olarak; ürünün üzerinde veya ambalajında (varsa) bulunması gerekli görülen bilgiler ile eğer bu bilgilerin ürün üzerinde özel bir şekilde yer alması gerekiyorsa mahiyeti belirtilmelidir.

  1. Coğrafi Sınırların belirtilmesi

Menşe adları için ürünün “tüm veya esas nitelik veya özellikleri”yle belirlenen bu “coğrafi sınır”a özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanması ve ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu “coğrafi sınır” içinde yapılması gerekmektedir. Mahreç işaretleri için ürünün “belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri” itibarıyla belirlenen bu “coğrafi sınır” ile özdeşleşmiş olması ve/veya ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin bu “coğrafi sınır” içinde yapılması gerekmektedir. Coğrafi sınır ayrıntılı olarak belirtilmeli, gerekiyorsa harita ile desteklenmelidir.

Örnek: “Malatya ili Hekimhan ilçesi” gibi. Menşe adları için harita ile coğrafi sınırın gösterilmesi özellikle önemlidir. Menşe adlarında coğrafi sınır ürüne tüm özelliklerini veren ilgili il, ilçe veya köyleri içerebilir. Mahreç işaretinde ise eğer yörede gerçekleşmesi gereken asgari üretim aşamaları varsa ilgili il, ilçe, köy veya yöre belirtilmelidir, ama eğer ürün ile yöre arasındaki bağ sadece ünden ibaretse ürünün özdeşleştiği il, ilçe, köy veya yörenin isminin yer alması yeterlidir.)

  1. Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özelliklerinin belirtilmesi

Ürünün fiziksel, kimyasal, mikrobiyolojik, duyusal ve benzeri ilgili özelliklerini açıklayıcı teknik bilgiler bulunmalıdır.

Tescile konu olan ürünün niteliğinin, ününün veya diğer özelliklerinin söz konusu coğrafi alan ile bağlantısını kanıtlayan bilgiler, ürünün söz konusu coğrafi alandaki tarihsel geçmişine ilişkin bilgiler, ürünü diğer yörelerde üretilen benzer ürünlerden ayıran özellikler; üretim alanına ait iklim, toprak ve beşeri faktör özelliklerinin ürün üzerindeki ayırt edici etkileri tüm ayrıntılarıyla bu kısma yazılmalıdır.

Bu amaçla daha önce ürünle ilgili yapılmış bilimsel çalışmaların eklenmesi veya böyle bir çalışma yoksa uzman kuruluşlar ile yapılacak bir çalışmayla başvurunun şekillendirilmesi gerekmektedir. Ürünün menşe adı veya mahreç işareti olmasının gerekçeleri ve bunları ispatlayan bilgi ve belgeler bu bölümde sunulmalıdır.)

  1. Üretim Metodu (idealinin açıklanması)

(Ürün türüne ait genel üretim metotlarından ziyade, tescile konu ürünün varsa yöreye özgü özellikler taşıyan üretim metodu, üretimde kullanılan özel araçlar ve özellikleri tüm detaylarıyla açıklanmalıdır.)

  1. Coğrafi İşaretin Türü Mahreç İşareti ise Belirtilen Coğrafi Sınırda Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemlerin belirtilmesi

(Mahreç işareti söz konusu ise, ürünün “üretim, işleme ve diğer işlemler” inden en az birinin belirtilen coğrafi alanda gerçekleştirilmesi kaydıyla, ürünün diğer yerlerde de üretilmesi mümkündür. Ürünün hangi özellik veya özelliklerinin yukarıda belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerektiği açıkça ifade edilmelidir. Eğer ürün ile yöre arasındaki bağ sadece ün ise bu durum bilgi ve belgelerle ortaya konmalıdır.)

  1. Denetleme komisyonunun belirtilmesi

Coğrafi işaret tescil başvurusunda bulunan; ürünün üretimi, işlenmesi veya ilgili diğer işlemleri hakkında yeterliğe sahip, yasal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir dernek, birlik veya benzeri örgütten oluşan, kamu veya özel kişiliğe sahip tarafsız bir denetim mercii belirlemekle yükümlüdür.

Denetim mercii;

  1. Alanında uzman kuruluşlar tarafından oluşturulmalı,
  2. Denetim merciinde bulunacak kuruluşların (kişi adı belirtilmeksizin) taahhütnameleri bulunmalı,
  3. Denetimin nasıl yapılacağı ve ürünün hangi özelliklerinin kontrol edileceği ile denetim zamanlarının (üretim, pazarlama, saklama, ambalajlama aşamaları gibi) ve denetleme kriterlerinin neler olacağı konusunda açıklayıcı bilgilerin başvuru formunda yer alması gerekmektedir.

Denetim mercii; görevini tam olarak yerine getirmek için yeterli personel, ekipman ve diğer olanaklara sahip olmalıdır. Denetim mercii, üretim aşamalarının yanı sıra şikâyet halinde de denetim yapabilmelidir.

Detaylı bilgi için danışmanlarımız ile temasa geçiniz…